Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος–ιστορικός, Δ/ντρια 9^ου Γυμνασίου Τρικάλων

Οι σχολικές εκδρομές, μονοήμερες και ολιγοήμερες, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Έχουν σχέση και με τη μάθηση και με την ψυχαγωγία των μαθητών. Με τη μάθηση, γιατί προσφέρουν τη δυνατότητα στους μαθητές να επισκεφτούν και να γνωρίσουν μέρη με μορφωτική αξία, και με την ψυχαγωγία, γιατί τους δίνουν την ευκαιρία να ξεφύγουν, έστω για λίγο, από τις απαιτήσεις και την ένταση του καθημερινού σχολικού προγράμματος και να έρθουν σε επαφή με τη φύση και με δημιουργήματα του πολιτισμού που προσφέρουν αισθητική απόλαυση και πνευματική- ψυχική ευχαρίστηση.

Η επιλογή των συγκεκριμένων θεμάτων που αναφέρονται στον κόσμο των Μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, υπαγόρευσε τη βούληση και απόφασή μας να πραγματοποιήσουμε ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή στα Σέρβια και στη Σιάτιστα, στο κάστρο και τους βυζαντινούς οικισμούς,  στα θαυμάσια παραδοσιακά αρχοντικά–μουσεία,  την Παρασκευή, 24 Απριλίου2026,  με συμμετέχοντες τουςμαθητές/τριες από τα τμήματα: Α1,  Α2 & Α3 και συνοδούς καθηγητές τις κ.κ.: ΑμαλίαΚ. Ηλιάδη, φιλόλογο–ιστορικό, Δ/ντρια9^ου Γυμνασίου Τρικάλων& Αριάδνη Διαμαντή, φιλόλογο ειδικής Αγωγής.

Στην καστροπολιτεία των Σερβίων περιηγηθήκαμε επί ώρες και απολαύσαμε την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής γιατί η καστροπολιτεία των Σερβίων Κοζάνης είναι όνειρο την Άνοιξη: κάστρα, πύργοι, προμαχώνες, διαζώματα, εκκλησάκια-φυλάκια, ναοί, εργαστήρια, οικίες, παλατάκι, όλα τα κατάλοιπα των μνημείων  της αφηγούνται μια γοητευτική βυζαντινή ιστορία. Ως πόλη-κάστρο τα Σέρβια ιδρύθηκαν από τον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ηράκλειο περί τα μέσα του 7ου αιώνα προκειμένου να εποικισθούν από Σέρβους που εκείνη την εποχή είχαν κατέβει από τις περιοχές του Δούναβη και του Σαύου. Μετά την αποχώρηση των Σέρβων η πόλη παρέμεινε ως βυζαντινό φρούριο. Τον 10ο αιώνα καταλήφθηκαν από τους Βουλγάρους αλλά γρήγορα όμως ανακαταλήφθηκαν από τον Βασίλειο τον Βουλγαροκτόνο. Μερικά τμήματα εκείνου του τείχους είναι το λεγόμενο «Κάστρο της Ωριάς» που σώζεται μέχρι σήμερα.

Η Βυζαντινή πόλη των Σερβίων με την Ακρόπολη, την Άνω και την Κάτω Πόλη είχε τρία τείχη άμυνας για τους επιδρομείς, τα οποία προφύλασσαν ταυτόχρονα το στρατιωτικό διοικητή που ζούσε στην Ακρόπολη, τόσο από τους εξωτερικούς, όσο και από τους εσωτερικούς εχθρούς. Στην κάτω πόλη ζούσαν οι αγρότες και οι εργάτες, στην άνω πόλη διέμενε η μεσαία τάξη και στην Ακρόπολη ο Στρατιωτικός διοικητής, όπως αναφέρει ο Ιωάννης Καντακουζηνός: «Το δε τρίτον, άκρα ον, το άρχοντι ανείται».

Η Ακρόπολη κάλυπτε 2,5 στρέμματα και σήμερα σώζονται -με μεγάλες φθορές- οι Πύργοι, που ξεπερνούσαν τα 20 μέτρα ύψος, μεγάλα τμήματα από τα τείχη και ίχνη κτισμάτων. Η Άνω Πόλη κάλυπτε 20 στρέμματα. Σώζονται οι βάσεις πολλών κατοικιών και τα τείχη που την περιέβαλαν, που είχαν σχήμα πολυγωνικό, με πύργους στρογγυλούς και ορθογώνιους που ακολουθούσαν την κλίση του λόφου.

Η Κάτω Πόλη κάλυπτε 75 στρέμματα. Σώζονται τείχη, τμήμα της κεντρικής υψηλής πύλης του Κάστρου, τμήματα υδραγωγείων, πολλά ερείπια και ίχνη σπιτιών και εκκλησιών. Τρεις μάλιστα εκκλησίες σώζονται σε αρκετά καλή κατάσταση με πολλές σπάνιες και θαυμάσιες τοιχογραφίες. Είναι η μεγάλη Βυζαντινή Βασιλική Εκκλησία (11ου αιώνα) που πιθανολογείται από τους ειδικούς ότι είναι του Αγίου Δημητρίου, η εκκλησία του Πρόδρομου Ιωάννη και το μοναστήρι των Αγίων Θεοδώρων, σκαρφαλωμένο σαν περιστεροφωλιά σε ένα άγριο και απόκρημνο βράχο, με φανταστική θέα.

Η Βυζαντινή πόλη των Σερβίων ήταν έδρα επισκοπής από τον 8ο μ.Χ αιώνα μέχρι τον 18ο  με καθεδρικό ναό την μεγάλη Βασιλική Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου.

Η Σιάτιστα μας υποδέχτηκε  εκθέτοντας σταδιακά τη χαμηλόφωνη γοητεία της που ξεδιπλώνεται όσο περισσότερο γνωρίζεις και εκτιμάς το ένδοξο παρελθόν της.

Περπατώντας στους λιθόστρωτους δρόμους αυτής της γραφικής, ιστορικής κωμόπολης  κυκλωμένοι από χρώμα και νωχέλεια,  αισθανθήκαμε σαν να βρισκόμαστε σε ένα ρομαντικό, μεγαλοπρεπές σκηνικό θεάτρου. Γύρω μας, εντωμεταξύ, ωραιότατα πετρόχτιστα αρχοντικά, με στιβαρή αρχιτεκτονική, μετέφεραν αυθεντικές εικόνες ενός πυκνού, πολυσήμαντου παρελθόντος.

Η ακμή της πόλης, στην οποία πρωταγωνίστησαν οι έμποροι, οι γουναράδες και οι οινοποιοί, ξεκίνησε τον 17ο αιώνα και διήρκεσε μέχρι και τον 19ο. Η αστική τάξη που δημιουργήθηκε τότε στη Σιάτιστα δεν υστέρησε σε προσφορές, ούτε τα παλιά, ούτε τα νεότερα χρόνια.

Εδώ αξίζει να πούμε ότι ο Προφήτης Ηλίας είναι προστάτης των γουναράδων, οι οποίοι υπήρξαν ένας από τους πυλώνες της οικονομικής ανάπτυξης της πόλης. Μάλιστα, η κερδοφόρα δραστηριότητά τους έκανε πολλούς Σιατιστινούς να στραφούν προς αυτό τον κλάδο, εγκαταλείποντας την παραδοσιακή ενασχόληση με την αμπελουργία. Έπρεπε να έρθει η δεκαετία του 1980, που σήμανε τον μαρασμό της βιοτεχνίας της γούνας, ώστε να πάρει και πάλι τα πάνω της η αμπελουργία και η οινοποιία.

Για τους εύπορους εμπόρους, ο πιο πρόσφορος τρόπος  να δείξουν τον πλούτο που αποκτούσαν και τη γενικότερη επιτυχία τους, ήταν η οικοδόμηση επιβλητικών αρχοντικών οικιών. Με τη σειρά τους, έπειτα, αυτές έγιναν σύμβολα μιας δυναμικής αστικής τάξης. Όλες, εντωμεταξύ, φτιάχτηκαν από ξακουστές συντεχνίες (σινάφια) Ηπειρωτών και Μακεδόνων μαστόρων, περιλαμβάνοντας υπόγειους και ημιυπόγειους χώρους, μεσοπάτωμα, όροφο και εσωτερική αυλή («μεσιά»). Εξωτερικά, μάλιστα, μοιάζουν σαν οχυρά με κλειστά σαχνισιά, κάτι λογικό, αφού η Σιάτιστα υφίστατο συχνές εχθρικές επιδρομές.

Αν υπάρχει κάτι που μας άφησε έκθαμβους, όμως, είναι η εσωτερική τους διακόσμηση, κυρίως στον όροφο όπου οι ένοικοι δέχονταν κοινωνικές επισκέψεις και οργανώνονταν οι γιορτές –οπότε υπήρχε η δυνατότητα να επιδειχθεί ο πλούτος μιας οικογένειας. Εδώ είδαμε πολύχρωμες τοιχογραφίες που αναπαριστούν κυρίως φυτά, αλλά και μυθολογικές παραστάσεις και προσωπογραφίες, βιτρό στα παράθυρα, ξυλόγλυπτα και γύψινες διακοσμήσεις στα τζάκια. Όλα ακτινοβολούσαν χαρά και αγάπη για την τέχνη, τα χρώματα, τη ζωή.

Το πιο διάσημο από τα 30 περίπου αρχοντικά της Σιάτιστας που βρίσκονται σε καλή κατάσταση είναι το Αρχοντικό της Πούλκως , παλαιότερα γνωστό ως Οικία Πουλκίδη, το οποίο άνοιξε για το κοινό το 2017. Ξεκίνησε να χτίζεται το 1752 κι έχει αναστηλωθεί και ανακαινιστεί υποδειγματικά. Ο διάκοσμός του, ειδικά, μας «θάμπωσε» με την ομορφιά του. Η εξαιρετικά ελκυστική και ουσιαστική ξενάγηση των υπευθύνων του αρχοντικού μας συνάρπασε με την παραστατικότητά της. Οι ίδιοι μας ξενάγησαν πρόθυμα και με τον καλύτερο τρόπο και στην παμπάλαιη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής & Αικατερίνης που στέκει αυθεντική και ανθεκτική απέναντι στο χρόνο από το 1660!

Στη Χώρα της Σιάτιστας βρίσκονται δύο ακόμα θαυμάσια σπίτια, το Αρχοντικό Μανούση –που σύμφωνα με την επιγραφή στην πρόσοψη χτίστηκε το 1762– και το Αρχοντικό Δόλγκηρα, το οποίο χτίστηκε το 1700 και λειτουργεί ως Λαογραφικό Μουσείο. 

Δεν έπαψε κάθε στιγμή να μας εντυπωσιάζει η όψη της γραφικής κωμόπολης της Σιάτιστας  που  έχει τόσα πολλά να σου χαρίσει! Η  εκδρομή μας ολοκληρώθηκε με πολύ όμορφες εντυπώσεις, τόσο εξαιτίας του φυσικού κάλλους της πόλης της Σιάτιστας, όσο και της πλούσιας ιστορίας της.

Οι υπεύθυνοι συνοδοί της εκδρομής κ. ΗλιάδηΑμαλία, φιλόλογος–ιστορικός, Δ/ντρια και κ. Αριάδνη Διαμαντή, φιλόλογος ειδικής αγωγής συγχαίρουν για ακόμα μία φορά όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες για την άψογη συμπεριφορά τους και εύχονται και σε μελλοντικές εποικοδομητικές τέτοιες συνεργασίες!

@9gymnasiotrikalon

Ιστορικές εκδρομές στα Σέρβια Κοζάνης

♬ original sound – 9 gymnasio trikalon (trel9o) – 9 gymnasio trikalon (trel9o)

@9gymnasiotrikalon

Καστροπολιτείας Σερβίων συνέχεια…

♬ original sound – 9 gymnasio trikalon (trel9o) – 9 gymnasio trikalon (trel9o)

Η Γ’ τάξη του 9ου Γυμνασίου Τρικάλων πραγματοποίησε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή στο πλαίσιο των μαθημάτων της Ιστορίας και της Νεοελληνικής Γλώσσας. Προορισμοί της εκδρομής ήταν το γραφικό Γαλαξίδι, η ιστορική Ναύπακτος και, για μια σύντομη στάση, η Άμφισσα. Τους μαθητές συνόδευσαν οι καθηγήτριες Τόγια Ευαγγελία (Φιλόλογος), Βαλκανιώτη Αθανασία (Γερμανικής Γλώσσας) και Ντάνα Ειρήνη (Χημικός).

Η εκδρομή είχε βιωματικό χαρακτήρα και στόχο να συνδέσει τη σχολική γνώση με την άμεση εμπειρία. Πρώτος σταθμός ήταν το Γαλαξίδι, ένας τόπος με πλούσια ναυτική ιστορία και ξεχωριστή αρχιτεκτονική. Εκεί οι μαθητές επισκέφθηκαν το Ναυτικό Μουσείο, όπου είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν σημαντικές πτυχές της ναυτικής παράδοσης της περιοχής. Μέσα από εκθέματα, παλιούς χάρτες, ναυτικά όργανα και ιστορικά αντικείμενα, οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με την ιστορία της ελληνικής ναυτοσύνης και τη συμβολή του Γαλαξιδίου στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας σε παλαιότερες εποχές.

Επίσης επισκέφθηκαν το Ηλιακό Ρολόι στον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής, ένα πολύ εντυπωσιακό κομμάτι του τόπου.

Η εκδρομή συνεχίστηκε προς τη Ναύπακτο. Εκεί οι μαθητές περιηγήθηκαν στο εντυπωσιακό Ενετικό Λιμάνι, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και ιστορικά σημεία της πόλης. Στο πλαίσιο του μαθήματος της Ιστορίας έγινε αναφορά στη μακραίωνη ιστορία της περιοχής, αλλά και στη σημασία του λιμανιού κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας και στο Κάστρο της Ναυπάκτου Η ομάδα απόλαυσε το Πάρκο Θερβάντες, έναν όμορφο χώρο αναψυχής που συνδυάζει τη φυσική ομορφιά με πολιτιστικές αναφορές.

Κατά τη διάρκεια της διαδρομής οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν το θαλάσσιο τοπίο του Κορινθιακού κόλπου, τα γραφικά παραθαλάσσια χωριά και τους μικρούς κολπίσκους που συνθέτουν ένα ιδιαίτερο γεωφυσικό τοπίο. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε αφορμή για συζήτηση και παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, ενισχύοντας τη βιωματική διάσταση της εκδρομής.

Παράλληλα, έγινε αναφορά και σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα της ευρύτερης περιοχής, όπως η ιστορική Μάχη της Γραβιάς, δίνοντας στους μαθητές την ευκαιρία να συνδέσουν τόπους και γεγονότα που έχουν μελετήσει στο μάθημα της Ιστορίας με τον πραγματικό γεωγραφικό χώρο.

Η εκδρομή ολοκληρώθηκε με μια σύντομη στάση στην Άμφισσα, όπου οι μαθητές περπάτησαν στο κέντρο της πόλης και γνώρισαν από κοντά έναν ακόμη ιστορικό τόπο της Στερεάς Ελλάδας.

Η ημερήσια αυτή εκπαιδευτική εξόρμηση αποτέλεσε μια πολύτιμη εμπειρία για όλους. Οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να μάθουν, να παρατηρήσουν, να συζητήσουν και να απολαύσουν το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, επιβεβαιώνοντας πως η γνώση γίνεται πιο ουσιαστική όταν συνδέεται με την εμπειρία και την εξερεύνηση.

Η Διευθύντρια του 9^ου Γυμνασίου Τρικάλων, κα Ηλιάδη Αμαλία, και οι συνοδοί καθηγήτριες, συγχαίρουν θερμά τις μαθήτριες και τους μαθητές για την άψογη συμπεριφορά τους και τους εύχονται να πραγματοποιούν πάντες τόσο εποικοδομητικές και ενδιαφέρουσες εκπαιδευτικές δράσεις.

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 9ου Γυμνασίου Τρικάλων

Οι σχολικές εκδρομές, μονοήμερες και ολιγοήμερες, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Έχουν σχέση και με τη μάθηση και με την ψυχαγωγία των μαθητών. Με τη μάθηση, γιατί προσφέρουν τη δυνατότητα στους μαθητές να επισκεφτούν και να γνωρίσουν μέρη με μορφωτική αξία, και με την ψυχαγωγία, γιατί τους δίνουν την ευκαιρία να ξεφύγουν, έστω για λίγο, από τις απαιτήσεις και την ένταση του καθημερινού σχολικού προγράμματος και να έρθουν σε επαφή με τη φύση και με δημιουργήματα του πολιτισμού που προσφέρουν αισθητική απόλαυση και πνευματική- ψυχική ευχαρίστηση.

Η επιλογή των συγκεκριμένων θεμάτων που αναφέρονται στον κόσμο των Μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, υπαγόρευσε τη βούληση και απόφασή μας να πραγματοποιήσουμε ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή στο Μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα Αγιάς και στο ιστορικό κέντρο της Λάρισας με το αρχαίο θέατρο, το κάστρο και τους βυζαντινούς τάφους, την Παρασκευή, 20 Φεβρουαρίου 2026, με συμμετέχοντες τους μαθητές/τριες από τα τμήματα: Α1, Α2 & Α3 και συνοδούς καθηγήτριες τις κ.κ.: Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογο-ιστορικό, Δ/ντρια 9^ου Γυμνασίου Τρικάλων & Αριάδνη Διαμαντή, φιλόλογο ειδικής Αγωγής.

Η πρώτη μας στάση ήταν, ειλικρινά, μια πρόγευση πνευματικού και φυσικού παραδείσου. Απολαμβάνοντας δεόντως την καθαρή και ήρεμη φύση του Θεσσαλικού κάμπου εποχούμενοι, φτάσαμε στον πρώτο προορισμό μας: στην Μονή Αγίου Παντελεήμονα Αγιάς. Η Μονή Αγίου Παντελεήμονα, της οποίας το καθολικό είναι αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου, βρίσκεται έξω από την Αγιά, σε πλάτωμα του Κισσάβου με θέα προς τα νότια. Φρουριακό συγκρότημα περιβάλλει το καθολικό από τις τρεις πλευρές, ανατολικά, νότια και δυτικά, από το οποίο προβάλλει ο κομψός τρούλλος, προκαλώντας το ενδιαφέρον του επισκέπτη. Διασώζει μεγάλο μέρος από την κύρια ιστορική φάση του 16ου αιώνα, κατά τον οποίο γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη, όπως και όλη η περιοχή της Αγιάς, η οποία είχε προνομιακή φορολογική μεταχείριση από την οθωμανική διοίκηση, ήδη από το 1540. Στη φάση αυτή ανήκουν το καθολικό, ο διώροφος πύργος του ηγουμένου στα νότια και η τράπεζα στα δυτικά, ενώ στα ανατολικά και νότια, όπου υπήρχαν οι παλιές πτέρυγες των κελίων, απέμεινε μόνον ο εξωτερικός τοίχος που λειτουργούσε ως περίβολος. Σήμερα σε αυτό το σημείο ανακατασκευάζεται η παλαιά πτέρυγα της Μονής. Στη συνέχεια της παλιάς τράπεζας κτίσθηκε η νεότερη πτέρυγα διαμονής των μοναχών.

Οι ερωτήσεις μας, οι απορίες, οι παρατηρήσεις μας καθοδηγούσαν σαν χάρτης πλοήγησης τις διανοητικές μας διαδρομές και, έτσι, ξαναβιώσαμε τα μαθήματα της σχολικής τάξης με τρόπο απτό, άμεσο, ουσιαστικό και συνοπτικό, σαν εποπτική επανάληψη ιστορικο-παιδαγωγικής προσέγγισης. Κατά την ολοκλήρωση της ξενάγησης-περιήγησής μας στο υπέροχο και πλουσιότατο σε αρχαιολογικό υλικό αυτό μοναστήρι, αισθανθήκαμε εντυπωσιασμένοι από την ευγένεια, την αμεσότητα στην επικοινωνία και την φιλόξενη διάθεση των υπευθύνων μοναχών που μας υποδέχτηκαν με παραδοσιακά κεράσματα, μας ενημέρωσαν λεπτομερειακότατα για την ιστορία και την εξέλιξη της Μονής στο χρόνο και μας ξεπροβόδισαν με φιλικότητα και ανθρώπινη ζεστασιά!

Η ουσιαστική αυτή περιδιάβασή μας στο σημαντικό αυτό Μοναστήρι, κόσμημα για όλη τη Θεσσαλία, μας θύμισε νοερά πως τα τεκμήρια της ιστορίας, τα δημιουργούμε μόνοι μας οι άνθρωποι των διαφόρων εποχών….

Ο καθαρός αέρας της Αγιάς και η πνευματικότητα που απέπνεε το Μοναστήρι του αγίου Παντελεήμονα ανανέωσε τη διάθεσή μας για αρχαιολογικές και σύγχρονες διαδρομές: στο αρχαίο θέατρο της Λάρισας σταθήκαμε ως άλλοι αρχαίοι Έλληνες πολίτες, αναστοχαζόμενοι γιατί η αρχαία τραγωδία πιστεύουμε και νιώθουμε πως περνά ακόμη απ΄τις ζωές μας και τις συνταράσσει… Όσο για την ιστορία του μεγαλοπρεπούς αυτού μνημείου που στη μεσοβυζαντινή περίοδο χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο, το θέατρο, πέρα από το ανέβασμα θεατρικών και μουσικών παραστάσεων, φιλοξενούσε τις συνεδριάσεις της εκκλησίας του λαρισαϊκού δήμου, η οποία στην αρχαία Λάρισα ονομαζόταν «Αγορά». Επιπλέον σε αυτό συνεδρίαζαν και οι αντιπρόσωποι, σύνεδροι, των θεσσαλικών πόλεων που συμμετείχαν στο Κοινό των Θεσσαλών, μία ομοσπονδία με έδρα τη Λάρισα. Τον 1ο αιώνα π.Χ. το θέατρο μετατράπηκε από τους Ρωμαίους σε αρένα για την τέλεση επίσημων εορταστικών εκδηλώσεων, μονομαχικών αγώνων, θηριομαχιών και παραστάσεων μίμων. Το θέατρο αυτό αποτελούσε πάντα κέντρο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής των αρχαίων Λαρισαίων. Αυτό αποδεικνύεται από ένα πλήθος ευρημάτων, κυρίως επιγραφών και γλυπτών, που μας έχει αποδώσει η ανασκαφή του.

Στον επίλογο και ως αποφώνηση αυτής της επιτυχημένης καθ΄όλα πολιτιστικής σχολικής εκδρομής, διατείνομαι πως είναι απαραίτητο να επισημανθούν, όπως και έγινε, σε μαθητές, εκπαιδευτικούς-καθηγητές και όλους, εν γένει, τους Έλληνες πολίτες ότι: Η οργανωμένη εκπαιδευτική επίσκεψη προσφέρει στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα γνωριμίας τους με τον πολιτισμό μιας εποχής και μιας περιοχής. Η χώρα μας θεωρείται, δίκαια, ως μια από τις πλέον παραδοσιακές περιοχές της Ευρώπης με πολύτιμη ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά. Είναι ένα «ανοιχτό μουσείο» που συνδυάζει αναρίθμητα ιστορικά μνημεία με την απερίγραπτη φυσική ομορφιά του επιβλητικού τοπίου της. Οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, τα παγκοσμίου φήμης αρχαία μνημεία, τα κάστρα και οι δεκάδες μοναδικοί παραδοσιακοί οικισμοί με την επιβλητική τους δόμηση το επιβεβαιώνουν. Όλα αυτά τα στοιχεία που την καθιστούν «ανοιχτό μουσείο» και βιωματικό σχολείο παιδείας και πολιτισμού, συνιστούν τον κύριο λόγο για τον οποίο ο τόπος μας δύναται να επιλεγεί ως μοναδικός εκπαιδευτικός προορισμός για τους μαθητές όλων των βαθμίδων.