Η κα Καλαμαρά Ευαγγελία, ΠΕ02, πραγματοποίησε την Τρίτη 12 Μαϊου ενώπιον της Διευθύντριας κας Αμαλίας Ηλιάδη και των άλλων φιλολόγων του σχολείου, κ. Καμπλιώνη Αρετής, Τόγια Ευαγγελίας, Ρίζου Σωτήρη και Διαμαντή Αριάδνης, Δειγματική Διδασκαλία διάρκειας 2 ωρών στο πλαίσιο της δράσης της ως συντονίστριας εκπ/κού έργου Φιλολόγων.

  Η διδασκαλία αφορούσε  στο μάθημα της ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Κεφάλαιο 4ο, εν.17, Ο Ιωάννης Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας) με διαθεματική προσέγγιση στη Ν. Λογοτεχνία της Γ΄Γυμνασίου (α. το ποίημα του Κ. Παλαμά “Λόγος στον Καποδίστρια”   και  β.Το σατιρικό ποίημα: «O επιστάτης των εθνικών οικοδομών επί I. Καποδίστρια» του Αλέξανδρου  Σούτσου).

                                                                                                                                                     Η δομή του μαθήματος στηρίχθηκε στις βασικές αρχές της διδακτικής (στόχοι, αφόρμηση, σύνδεση με την προηγούμενη γνώση μέσω ανάκλησης συγγενών παραστάσεων, την ενίσχυση και συγκράτηση της μάθησης με εμπλοκή μαθητών μέσω της έρευνας  ομαδοσυνεργατικά, και  βιωματική προσέγγιση της γνώσης με ανάληψη ρόλων).

Επίσης, περιλάμβανε διαθεματική προσέγγιση με τη Ν.Λογοτεχνία, μέσω συνεξέτασης δύο ποιημάτων, των οποίων οι ποιητές εκφράζουν διαφορετικές απόψεις για το έργο του Ι. Καποδίστρια.

Ταυτόχρονα χρησιμοποιήθηκαν ψηφιακά εργαλεία για την εναργέστερη παρουσίαση του υλικού (ppt, ψηφιακή αφίσα μέσω ΑΙ, εννοιολογικοί χάρτες).

Οι στόχοι της διδασκαλίας αφορούσαν τους εξής τομείς:

1. Ιστορικό & Γνωστικό Περιεχόμενο

• Γνωριμία με τον Καποδίστρια: Εξοικείωση των μαθητών με τη ζωή του και τη δράση του στη διεθνή διπλωματία.
• Το Πλαίσιο της Εποχής: Κατανόηση της χαοτικής και δύσκολης κατάστασης στην οποία βρισκόταν η Ελλάδα αμέσως μετά την Επανάσταση του 1821.
• Το Έργο του: Ανάλυση των μεταρρυθμίσεων που εφάρμοσε στην οργάνωση του κράτους και στην εξωτερική πολιτική.

2. Κριτική Προσέγγιση & Αντιπολίτευση

• Αντιπολιτευτικό Ρεύμα: Εμβάθυνση στα προβλήματα της διακυβέρνησής του και στους λόγους που οδήγησαν στη δημιουργία σφοδρής αντιπολίτευσης εναντίον του.
• Αξιολόγηση Πηγών: Σχολιασμός του ρόλου της αντιπολίτευσης και εξέταση της άποψης μεταγενέστερων ιστορικών σχετικά με την ύπαρξη άδικης προπαγάνδας κατά του Κυβερνήτη.

3. Διαθεματικότητα (Ιστορία & Λογοτεχνία)

• Σύνδεση με Λογοτεχνικά Κείμενα: Εξέταση της περιόδου μέσα από το ποίημα του Κ. Παλαμά («Λόγος στον Καποδίστρια») και τη σάτιρα του Αλ. Σούτσου («Ο επιστάτης των εθνικών οικοδομών…»).
• Αμφίδρομη Σχέση: Κατανόηση του πώς η Ιστορία εμπνέει τη Λογοτεχνία και, αντίστροφα, πώς η Λογοτεχνία αποτυπώνει και επηρεάζει την ιστορική πραγματικότητα.

4. Μεθοδολογία & Παιδαγωγικός Σκοπός

• Ενεργός Μάθηση: Εμπλουτισμός του μαθήματος με βιωματικές δραστηριότητες, όπως η ιστορική έρευνα και το παιχνίδι ρόλων (role-playing).
• Δεξιότητες: Ενίσχυση της ομαδοσυνεργατικότητας, της φαντασίας, της ενσυναίσθησης (ευαισθησία) και, πάνω από όλα, της κριτικής σκέψης των μαθητών.

Ακολουθήθηκαν δύο φάσεις:

Φ Α Σ Η 1

Δόθηκαν για την Ιστορία φύλλα εργασίας για 6 (έξι) ομάδες που περιλάμβαναν                                                             Α. δραστηριότητες με ερωτήσεις έρευνας μέσω συνδυασμού πηγών και γνώσεων του βιβλίου                                                                                                                                     Β. Ερωτήσεις ανατροφοδότησης πολλαπλής επιλογής και Σ.Λ.                                                                          και

Γ. Ερωτήσεις ανάληψης ρόλων των μαθητών για βιωματική προσέγγιση της γνώσης.

  Οι μαθητές κλήθηκαν να γράψουν ανά ομάδα το αποτέλεσμα της Α΄ δραστηριότητας στον πίνακα, ώστε έτσι τα αποτελέσματα της γνώσης να γίνουν κτήμα της ολομέλειας της τάξης . Τα αποτελέσματα της Γ΄ Δραστηριότητας εκφωνήθηκαν από εκπροσώπους της ομάδας. Οι ερωτήσεις ανατροφοδότησης δόθηκαν ως εργασία για το σπίτι .      

Α. Δραστηριότητες 1 και 2 σε κάθε ομάδα

Όλες οι ασκήσεις βασίζονται στον συνδυασμό του σχολικού βιβλίου με την ανάλυση πηγών:

• Κρατική Οργάνωση: Περιγραφή της δημιουργίας της διοίκησης από το μηδέν και εξήγηση των λόγων για την αναστολή του Συντάγματος της Τροιζήνας.
• Αρχική Κατάσταση & Στρατός: Αποτύπωση της χαοτικής κατάστασης που βρήκε ο Καποδίστριας στην Ελλάδα και των ενεργειών του για τη συγκρότηση στρατού.
• Παιδεία & Οικονομία: Καταγραφή των μεταρρυθμίσεων για την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος και την οικονομική ανόρθωση της χώρας.
• Υποστηρικτές & Αντιπολίτευση: Ανάλυση των επιχειρημάτων όσων διαφωνούσαν με το έργο του, σε αντιπαραβολή με την επιχειρηματολογία του φιλέλληνα Εϋνάρδου υπέρ του Κυβερνήτη.

Γ.  Βιωματικές Δραστηριότητες ανά Ομάδα

Ομάδα 1: Ο Αγρότης (Υποστηρικτής της συγκέντρωσης εξουσιών)

Περιεχόμενο: Προφορικός διάλογος με συμπολίτη, όπου ο αγρότης εξηγεί γιατί στηρίζει την απόλυτη εξουσία του Καποδίστρια, αναζητώντας προφανώς ασφάλεια, σταθερότητα και γη.

• Ομάδα 2: Ο Τακτικός Στρατιώτης (Η κρατική οργάνωση)

Περιεχόμενο: Έκφραση συναισθημάτων (π.χ. υπερηφάνεια, σιγουριά) για τη δημιουργία τακτικού εθνικού στρατού και τη μετάβαση από την αταξία των ατάκτων στη μονιμότητα.

• Ομάδα 3: Ο Τρόφιμος του Ορφανοτροφείου Αίγινας (Η πρόνοια και η παιδεία)

Περιεχόμενο: Συγγραφή ημερολογίου, όπου ένα ορφανό παιδί καταγράφει τις σκέψεις και την ευγνωμοσύνη του για τη φροντίδα, τη στέγαση και τη μόρφωση που λαμβάνει στο ίδρυμα.

• Ομάδα 4: Ο Προεστός (Η Αντιπολίτευση)

Περιεχόμενο: Σύνταξη επιστολής διαμαρτυρίας προς τον Καποδίστρια, με επιχειρήματα κατά της συγκεντρωτικής του πολιτικής και της παραγκώνισης των τοπικών αρχόντων.

Ομάδα 5: Ο Εϋνάρδος (Ο Φιλέλληνας σύμμαχος)

Περιεχόμενο: Σύνταξη επιστολής προς τον ελληνικό λαό, όπου ο στενός φίλος του Καποδίστρια εκφράζει τη θλίψη και την οργή του για τη δολοφονία, υπερασπίζεται το έργο του Κυβερνήτη και προειδοποιεί τους Έλληνες για τους κινδύνους του διχασμού.                                                                           Ομάδα 6: Ο Ευρωπαίος Ρεπόρτερ (Η επόμενη μέρα)

Περιεχόμενο: Συγγραφή δημοσιογραφικού άρθρου μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, με ανταπόκριση για το κλίμα στην ελληνική κοινή γνώμη και τις ευθύνες που καταλογίζονται

Βιωματικές δραστηριότητες ανά ομάδα:

• Ομάδα 1 (Αγρότης): Διάλογος που εξηγεί τη στήριξη στη συγκέντρωση εξουσιών για ασφάλεια και γη.
• Ομάδα 2 (Στρατιώτης): Έκφραση σιγουριάς και υπερηφάνειας για τη δημιουργία τακτικού στρατού.
• Ομάδα 3 (Ορφανό Αίγινας): Ημερολόγιο με σκέψεις ευγνωμοσύνης για τη στέγαση και τη μόρφωση.
• Ομάδα 4 (Προεστός): Επιστολή διαμαρτυρίας κατά του συγκεντρωτισμού και της παραγκώνισης των αρχόντων.
• Ομάδα 5 (Εϋνάρδος): Επιστολή θλίψης προς τους Έλληνες για τη δολοφονία και προειδοποίηση για τον διχασμό.
• Ομάδα 6 (Ρεπόρτερ): Άρθρο για το κλίμα στην κοινή γνώμη και τον καταλογισμό ευθυνών μετά τη δολοφονία.

Φ Α Σ Η 2

   Η Πολιτική Σύγκρουση μέσα από την Ποίηση: Σούτσος εναντίον Παλαμά: “πώς οι λέξεις μπορούν να γίνουν όπλα, αλλά και πώς μπορούν να αποδώσουν δικαιοσύνη»

  Αναγνώστηκαν τα ποιήματα α.το ποίημα του Κ. Παλαμά “Λόγος στον Καποδίστρια” και  β.Το σατιρικό ποίημα :«O επιστάτης των εθνικών οικοδομών επί I. Καποδίστρια» του Αλέξανδρου  Σούτσου).

  Σκοπός της διδασκαλίας ήταν να γίνει σύγκριση για τον τρόπο που οι δύο ποιητές εκφράστηκαν απέναντι στον Ι. Καποδίστρια και να φανεί το γεγονός οτι η Λογοτεχνία παρεμβαίνει στην Ιστορία.

   Επίσης, η διδάσκουσα μετέφερε το κλίμα της μετεπαναστατικής Ελλάδας και εξήγησε ότι ο Σούτσος, ως γνήσιος εκπρόσωπος του Ρομαντισμού (Α’ Αθηναϊκή Σχολή), έβλεπε τον εαυτό του ως «προφήτη» και φωνή του έθνους. Για τον Σούτσο η ποίηση ήταν ένα όπλο για να γκρεμιστεί ο «τύραννος».Με τα έντονα σχήματα λόγου και το επιθετικό ύφος ενός ποιητή που λειτουργεί ως «φωνή του έθνους» και «προφήτης», ασκούσε σκληρή αντιπολίτευση στον συγκεντρωτισμό του Ιωάννη Καποδίστρια.

   Στον αντίποδα, στόχος ήταν να καταδειχθεί ότι ο Κωστής Παλαμάς (Νέα Αθηναϊκή Σχολή), με το ποίημά του «Λόγος στον Καποδίστρια», παρατηρεί το παρελθόν με τη δημοτική γλώσσα και την ψυχραιμία του χρόνου. Να καταλάβουν οι μαθητές ότι ο Παλαμάς αναγνωρίζει πως η ρομαντική υπερβολή των αδελφών Σούτσων λειτούργησε ως «ηθική αυτουργία» που φαίρεται να όπλισε το χέρι των δολοφόνων, και ουσιαστικά αποκαθιστά ιστορικά τον τραγικό Κυβερνήτη, ζητώντας «συγγνώμη» εκ μέρους της Τέχνης.

Πορεία μαθήματος

Η επεξεργασία του θέματος στην τάξη οργανώθηκε μέσα από διαβαθμισμένες δραστηριότητες:

• Κατανόησης & Ανάλυσης: Απλές ερωτήσεις για κατανόηση του ιστορικού πλαισίου και εντοπισμό των ρομαντικών χαρακτηριστικών, της δομής και της λειτουργίας της γλώσσας.
• Κριτικής Σκέψης & Σύγκρισης: Σύγκριση των ποιητών για την ανάδειξη της υποκειμενικότητας του Σούτσου έναντι της ωριμότητας του Παλαμά, αποδεικνύοντας ότι η λογοτεχνία δεν είναι ουδέτερη.

    Η ηθική αυτουργία: Η καθηγήτρια στάθηκε ιδιαίτερα στον στίχο «κι η Ποίηση… κι εκείνη εναντιώθηκε στο μέγα σου το βάδισμα», όπου ο Παλαμάς ουσιαστικά κατηγορεί τους ρομαντικούς της εποχής του Σούτσου για πολιτική τύφλωση, τονίζοντας ότι οι γεμάτοι πάθος στίχοι τους δημιούργησαν το κλίμα που «όπλισε» το χέρι των δολοφόνων στο Ναύπλιο.

• Δημιουργικότητας: Ανατέθηκε εργασία για το σπίτι σχετικά με τη συγγραφή φανταστικών διαλόγων και επιστολών, ώστε οι μαθητές να προβληματιστούν για τη διαχρονική σχέση του λαού με την εξουσία, την αξιοκρατία και την ελευθερία.

  Μετά το πέρας της διδασκαλίας η Δ/ντρια και οι εκπαιδευτικοί συνεχάρησαν την κ. Καλαμαρά για τη διάχυση καλών πρακτικών.

Με ιδιαίτερη χαρά και δημιουργικό ενθουσιασμό σας παρουσιάζουμε τους καρπούς της προσπάθειας των μαθητών μας!
Στο πλαίσιο των Πολιτιστικών Προγραμμάτων για το τρέχον σχολικό έτος, οι μαθητές της Β’ και Γ’ τάξης του 9ου Γυμνασίου Τρικάλων ξεδίπλωσαν το ταλέντο και τη φαντασία τους. Οι δημιουργικές εργασίες που ακολουθούν αποτελούν το επιστέγασμα μιας διαδρομής γεμάτης αναζήτηση, έκφραση και συλλογική δράση:

Β’ τάξη: “Το Βυζαντινό κάστρο των Τρικάλων” – Συντονίστρια: Καμπλιώνη Αρετή, Συμμετέχουσες: Αναγνωστοπούλου Αθανασία, Τσουμπέκου Σοφία. Μπορείτε να κατεβάσετε την εργασία πατώντας ΕΔΩ ή να τη δείτε σαν βίντεο ΕΔΩ.

Β’ τάξη: “Τα κάστρα ως ιστορικά τοπόσημα” – Συντονίστρια: Τσουμπέκου Σοφία, Συμμετέχουσες: Αναγνωστοπούλου Αθανασία, Ηλιάδη Αμαλία. Μπορείτε να κατεβάσετε την εργασία πατώντας ΕΔΩ.

Γ’ τάξη: “Μουσεία σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα και στον κόσμο” – Συντονίστρια: Βαλκανιώτη Αθανασία, Συμμετέχοντες: Ρίζος Σωτήριος, Τόγια Ευαγγελία. Μπορείτε να κατεβάσετε την εργασία πατώντας ΕΔΩ ή να τη δείτε σαν βίντεο ΕΔΩ.

Γ΄ τάξη: “Ελληνικά έργα τέχνης σε μουσεία του κόσμου” – Συντονίστρια: Τόγια Ευαγγελία, Συμμετέχοντες: Ρίζος Σωτήριος, Γαρδίκα Μαρία. Μπορείτε να κατεβάσετε την εργασία πατώντας ΕΔΩ, καθώς και να δείτε τον Εννοιολογικό Χάρτη.

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2025-2026 

Η φετινή εκπαιδευτική μας καινοτομία στο μάθημα της Βυζαντινής Ιστορίας με τίτλο «Ψηφιακές-εικονικές αναπαραστάσεις  Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης-Βυζαντινού Πολιτισμού», η οποία εντάσσεται  στα θέματα πολιτισμού, παραπέμπει  ευθέως στην δημιουργική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση. Παράλληλα, διαγράφοντας την ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ και τα ΥΠΟΘΕΜΑΤΑ  των μαθημάτων, δηλαδή το ΠΟΙΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ-ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΑΜΕ γνωστικά, επιστημονικά, παιδαγωγικά και βιωματικά, καταθέτουμε τις ακόλουθες σκέψεις:

Με αφορμή  τη σχέση των νέων τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης με τις επιστήμες της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας, τις μουσειακές αναπαραστάσεις αρχαιοτήτων των Σύγχρονων Μουσείων και το πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό που υπάρχει στο Διαδίκτυο, (ιστορικές «τοιχογραφίες», ταινίες, αναπαραστάσεις κ.α) προσεγγίσαμε τους δρόμους της αρχαιολογίας και περπατήσαμε στα μονοπάτια της Βυζαντινής  Ιστορίας με πυξίδα την έρευνα –ειδικότερα την βιβλιογραφική έρευνα και αποδελτίωση πληροφοριών, την ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων και πολιτιστικών πόρων, την διερεύνηση ηλεκτρονικών πηγών στο διαδίκτυο,- με τελικό μας σκοπό τη συλλογή επιστημονικών στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας.

 Θέσαμε ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥΣΣΤΟΧΟΥΣ που συνοπτικά, αναφέροντας τους πιο σημαντικούς, καταλήγουμε στο ότι εμπνεόμενοι από εικόνες, ταινίες και σχετικά κείμενα και διαπνεόμενοι από δημιουργική ορμή και ερευνητική διάθεση,  οι μαθητές και οι μαθήτριές μας διατύπωσαν τις σκέψεις, τις απόψεις, τις αντιλήψεις τους για τις επιστήμες της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας, την αξία του ανθρώπινου πολιτισμού, εκτιμώντας τη σημασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και εκφράζοντας παράλληλα τα συναισθήματά τους για το αγαθό της ιστορικής μελέτης και της ιστορικής αυτοσυνειδησίας.

Ως προς τη ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, με κριτική αφόρμηση το ψηφιοποιημένο ιστορικό υλικό  που υπάρχει δημοσιευμένο στο Διαδίκτυο, απλώσαμε τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μας στον καμβά της στέρεης γνώσης για να εκφράσουμε τις απόψεις μας για το  πρωτότυπο  και  ενδιαφέρον  εκπαιδευτικό  υλικό  που συνέλεξε και μελέτησε η πολιτιστική μας ομάδα. Αποτελεί,  πραγματικά, μια  ελκυστική  περιήγηση  στον  τόπο  και  το  χρόνο  του  μεγάλου  πολιτειακού- πολιτισμικού  θησαυρού  του  Μεσογειακού  κόσμου: του  Βυζαντίου. Παράλληλα, η ορθολογική  δόμηση  και  η χρονολογική κατάταξη  του  υλικού  μας, αξιοποιώντας  δημιουργικά  μια  ποικιλία  πηγών,  άμεσων  και  έμμεσων, προσφέρει  παντοειδή  κίνητρα  και  εναύσματα  για  εναλλακτικές  ιστορικές  αφηγήσεις   καθώς και αρχαιολογικούς περιπάτους ή ιστορικές περιηγήσεις: μέσα  από  ένα  παλίμψηστο   εικόνων, φωτογραφιών, αναπαραστάσεων, σχημάτων, γραπτών πηγών, κειμένων και αρχαιολογικού υλικού  αναδύεται  η  πολύτιμη  εμπειρία  των  παλιών  ανθρώπων, η  καθημερινή  ζωή  και  η  μετουσιωμένη,  σε  εσωτερικό  πλούτο,  γνώση. (Ψηφιακά-Εικονικά Μουσεία).

Τα ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ανιχνεύονται στα ακόλουθα γνωστικά αντικείμενα του αναλυτικού και ωρολογίου σχολικού προγράμματος: ΙΣΤΟΡΙΑ-ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ & ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΠΕ, ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ.

Η χρονική εξέλιξη του προγράμματος με την διερεύνηση του θέματος, την επεξεργασία των πηγών και των εικόνων, την υλοποίηση επιμορφωτικών δράσεων και βιωματικών σεμιναρίων, επισκέψεων, περιηγήσεων παρουσιάσεων κλπ., την  βιβλιογραφική και διαδικτυακή  έρευνα, αποδελτίωση πληροφοριών,  φωτογράφηση, ψηφιοποίηση  πολιτισμικών τεκμηρίων,  με τελικό μας σκοπό τη συλλογή επιστημονικών στοιχείων  και την ολοκληρωμένη πραγμάτευση και σύνθεση του θέματός μας, μας αντάμειψε με γνώσεις, σκέψεις, στάσεις, αξίες, δεξιότητες. Με αφορμή  τη σχέση των νέων τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης με τις επιστήμες της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας, τις μουσειακές αναπαραστάσεις των Σύγχρονων Μουσείων και το πλούσιο εκπαιδευτικό υλικό που υπάρχει στο Διαδίκτυο, προσεγγίσαμε τους δρόμους της αρχαιολογίας και περπατήσαμε στα γοητευτικά μονοπάτια της Βυζαντινής  Ιστορίας ταξιδεύοντας στο χωροχρόνο της. Βλέπε τις ακόλουθες ιστοσελίδες ως πηγές αναφοράς: https://www.youtube.com/@DoYouKnowThatNow
https://www.youtube.com/@YoungHistorianGr
https://www.youtube.com/@%CE%A4%CE%BF%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%B5%CE%BB%CE%B8%CF%8C%CE%BD%CF%83%CE%B5%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7/videos
https://www.youtube.com/@CognoscoTeam
https://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2198/Istoria_B-Gymnasiou_html-empl/

Η υπεύθυνη καθηγήτρια- συντονίστρια
Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Διευθύντρια 9^ου Γυμνασίου Τρικάλων

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 9ου Γυμνασίου Τρικάλων

Οι σχολικές εκδρομές, μονοήμερες και ολιγοήμερες, είναι πολύ σημαντικό στοιχείο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Έχουν σχέση και με τη μάθηση και με την ψυχαγωγία των μαθητών. Με τη μάθηση, γιατί προσφέρουν τη δυνατότητα στους μαθητές να επισκεφτούν και να γνωρίσουν μέρη με μορφωτική αξία, και με την ψυχαγωγία, γιατί τους δίνουν την ευκαιρία να ξεφύγουν, έστω για λίγο, από τις απαιτήσεις και την ένταση του καθημερινού σχολικού προγράμματος και να έρθουν σε επαφή με τη φύση και με δημιουργήματα του πολιτισμού που προσφέρουν αισθητική απόλαυση και πνευματική- ψυχική ευχαρίστηση.

Η επιλογή των συγκεκριμένων θεμάτων που αναφέρονται στον κόσμο των Μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, υπαγόρευσε τη βούληση και απόφασή μας να πραγματοποιήσουμε ημερήσια εκπαιδευτική εκδρομή στο Μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα Αγιάς και στο ιστορικό κέντρο της Λάρισας με το αρχαίο θέατρο, το κάστρο και τους βυζαντινούς τάφους, την Παρασκευή, 20 Φεβρουαρίου 2026, με συμμετέχοντες τους μαθητές/τριες από τα τμήματα: Α1, Α2 & Α3 και συνοδούς καθηγήτριες τις κ.κ.: Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογο-ιστορικό, Δ/ντρια 9^ου Γυμνασίου Τρικάλων & Αριάδνη Διαμαντή, φιλόλογο ειδικής Αγωγής.

Η πρώτη μας στάση ήταν, ειλικρινά, μια πρόγευση πνευματικού και φυσικού παραδείσου. Απολαμβάνοντας δεόντως την καθαρή και ήρεμη φύση του Θεσσαλικού κάμπου εποχούμενοι, φτάσαμε στον πρώτο προορισμό μας: στην Μονή Αγίου Παντελεήμονα Αγιάς. Η Μονή Αγίου Παντελεήμονα, της οποίας το καθολικό είναι αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου, βρίσκεται έξω από την Αγιά, σε πλάτωμα του Κισσάβου με θέα προς τα νότια. Φρουριακό συγκρότημα περιβάλλει το καθολικό από τις τρεις πλευρές, ανατολικά, νότια και δυτικά, από το οποίο προβάλλει ο κομψός τρούλλος, προκαλώντας το ενδιαφέρον του επισκέπτη. Διασώζει μεγάλο μέρος από την κύρια ιστορική φάση του 16ου αιώνα, κατά τον οποίο γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη, όπως και όλη η περιοχή της Αγιάς, η οποία είχε προνομιακή φορολογική μεταχείριση από την οθωμανική διοίκηση, ήδη από το 1540. Στη φάση αυτή ανήκουν το καθολικό, ο διώροφος πύργος του ηγουμένου στα νότια και η τράπεζα στα δυτικά, ενώ στα ανατολικά και νότια, όπου υπήρχαν οι παλιές πτέρυγες των κελίων, απέμεινε μόνον ο εξωτερικός τοίχος που λειτουργούσε ως περίβολος. Σήμερα σε αυτό το σημείο ανακατασκευάζεται η παλαιά πτέρυγα της Μονής. Στη συνέχεια της παλιάς τράπεζας κτίσθηκε η νεότερη πτέρυγα διαμονής των μοναχών.

Οι ερωτήσεις μας, οι απορίες, οι παρατηρήσεις μας καθοδηγούσαν σαν χάρτης πλοήγησης τις διανοητικές μας διαδρομές και, έτσι, ξαναβιώσαμε τα μαθήματα της σχολικής τάξης με τρόπο απτό, άμεσο, ουσιαστικό και συνοπτικό, σαν εποπτική επανάληψη ιστορικο-παιδαγωγικής προσέγγισης. Κατά την ολοκλήρωση της ξενάγησης-περιήγησής μας στο υπέροχο και πλουσιότατο σε αρχαιολογικό υλικό αυτό μοναστήρι, αισθανθήκαμε εντυπωσιασμένοι από την ευγένεια, την αμεσότητα στην επικοινωνία και την φιλόξενη διάθεση των υπευθύνων μοναχών που μας υποδέχτηκαν με παραδοσιακά κεράσματα, μας ενημέρωσαν λεπτομερειακότατα για την ιστορία και την εξέλιξη της Μονής στο χρόνο και μας ξεπροβόδισαν με φιλικότητα και ανθρώπινη ζεστασιά!

Η ουσιαστική αυτή περιδιάβασή μας στο σημαντικό αυτό Μοναστήρι, κόσμημα για όλη τη Θεσσαλία, μας θύμισε νοερά πως τα τεκμήρια της ιστορίας, τα δημιουργούμε μόνοι μας οι άνθρωποι των διαφόρων εποχών….

Ο καθαρός αέρας της Αγιάς και η πνευματικότητα που απέπνεε το Μοναστήρι του αγίου Παντελεήμονα ανανέωσε τη διάθεσή μας για αρχαιολογικές και σύγχρονες διαδρομές: στο αρχαίο θέατρο της Λάρισας σταθήκαμε ως άλλοι αρχαίοι Έλληνες πολίτες, αναστοχαζόμενοι γιατί η αρχαία τραγωδία πιστεύουμε και νιώθουμε πως περνά ακόμη απ΄τις ζωές μας και τις συνταράσσει… Όσο για την ιστορία του μεγαλοπρεπούς αυτού μνημείου που στη μεσοβυζαντινή περίοδο χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο, το θέατρο, πέρα από το ανέβασμα θεατρικών και μουσικών παραστάσεων, φιλοξενούσε τις συνεδριάσεις της εκκλησίας του λαρισαϊκού δήμου, η οποία στην αρχαία Λάρισα ονομαζόταν «Αγορά». Επιπλέον σε αυτό συνεδρίαζαν και οι αντιπρόσωποι, σύνεδροι, των θεσσαλικών πόλεων που συμμετείχαν στο Κοινό των Θεσσαλών, μία ομοσπονδία με έδρα τη Λάρισα. Τον 1ο αιώνα π.Χ. το θέατρο μετατράπηκε από τους Ρωμαίους σε αρένα για την τέλεση επίσημων εορταστικών εκδηλώσεων, μονομαχικών αγώνων, θηριομαχιών και παραστάσεων μίμων. Το θέατρο αυτό αποτελούσε πάντα κέντρο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής των αρχαίων Λαρισαίων. Αυτό αποδεικνύεται από ένα πλήθος ευρημάτων, κυρίως επιγραφών και γλυπτών, που μας έχει αποδώσει η ανασκαφή του.

Στον επίλογο και ως αποφώνηση αυτής της επιτυχημένης καθ΄όλα πολιτιστικής σχολικής εκδρομής, διατείνομαι πως είναι απαραίτητο να επισημανθούν, όπως και έγινε, σε μαθητές, εκπαιδευτικούς-καθηγητές και όλους, εν γένει, τους Έλληνες πολίτες ότι: Η οργανωμένη εκπαιδευτική επίσκεψη προσφέρει στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα γνωριμίας τους με τον πολιτισμό μιας εποχής και μιας περιοχής. Η χώρα μας θεωρείται, δίκαια, ως μια από τις πλέον παραδοσιακές περιοχές της Ευρώπης με πολύτιμη ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά. Είναι ένα «ανοιχτό μουσείο» που συνδυάζει αναρίθμητα ιστορικά μνημεία με την απερίγραπτη φυσική ομορφιά του επιβλητικού τοπίου της. Οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, τα παγκοσμίου φήμης αρχαία μνημεία, τα κάστρα και οι δεκάδες μοναδικοί παραδοσιακοί οικισμοί με την επιβλητική τους δόμηση το επιβεβαιώνουν. Όλα αυτά τα στοιχεία που την καθιστούν «ανοιχτό μουσείο» και βιωματικό σχολείο παιδείας και πολιτισμού, συνιστούν τον κύριο λόγο για τον οποίο ο τόπος μας δύναται να επιλεγεί ως μοναδικός εκπαιδευτικός προορισμός για τους μαθητές όλων των βαθμίδων.

Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός, Δ/ντρια 9ου Γυμνασίου Τρικάλων. Κείμενα μαθητών/τριών-εκπαιδευτικό υλικό που προέκυψε από τη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας. Σχολικό Έτος 2024-2025 Τμήματα: Β1 & Β2

Διαβάστε Εργασία 1 στην Ιστορία πατώντας ΕΔΩ.

Διαβάστε Εργασία 2 στην Ιστορία πατώντας ΕΔΩ.

Διαβάστε Εργασία 3 στην Ιστορία πατώντας ΕΔΩ.

Διαβάστε Εργασία 4 στην Ιστορία πατώντας ΕΔΩ.

Διαβάστε Δημιουργικές Συνθετικές Εργασίες στην Ιστορία πατώντας ΕΔΩ.

Αιτία και αφορμή για την εκπόνηση συνθετικών-δημιουργικών εργασιών στο μάθημα, υπήρξε το παραπάνω πολιτιστικό κίνητρο, δηλαδή η ανοιχτή, δημιουργική, αλληλεπιδραστική διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας, με αποτέλεσμα οι μαθητές/τριες να έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν μέσα από προσωπική έρευνα και αναζήτηση, ποικίλους τομείς και διάφορες όψεις της βυζαντινής κοινωνίας. Επίσης, κατά τη διάρκεια του εναλλακτικού μαθήματος με στόχο την ελεύθερη επιλογή ενός θέματος προς διερεύνηση, παρακολούθησαν μια μικρή, σχετική παρουσίαση.
Παράλληλα, με τη διαμόρφωση- δημιουργία ενός διαγράμματος-νοητικού χάρτη και τη «διαγραφή» εκ μέρους του των σημαντικότερων στοιχείων, οι μαθητές/τριες εκτιμούν, αξιολογούν, κρίνουν, σχολιάζουν, διατυπώνουν απόψεις, δικές τους και άλλων, παραθέτουν βιβλιογραφία, μ’ ένα λόγο εξασκούνται και μυούνται στην δημιουργική έρευνα και καταγραφή. Με όλους αυτούς τους τρόπους εμπλούτισαν τις βιωματικές, γνωσιακές αναπαραστάσεις τους για την εξελικτική πορεία της βυζαντινής κοινωνίας, Ιστορίας και Πολιτισμού, ακόνισαν την κριτική τους σκέψη και, εν τέλει, πολλαπλασίασαν τα θετικά αποτελέσματα στην ερευνητική, δημιουργική εργασία τους.
Παράλληλα, αισθητοποίησαν την αντίληψή τους για τις ιδέες, απόψεις, περιγραφές των Ιστορικών για διάφορα φαινόμενα και γεγονότα και συνειδητοποίησαν πως τα εκπαιδευτικά κίνητρα είναι «κατασκευασμένα» έτσι ώστε να «μεταφέρονται» εύκολα σ’ αυτούς και να παρουσιάζονται από τους εκπαιδευτικούς χωρίς να απαιτούνται ιδιαίτερες γνώσεις. Έτσι, κάθε δημιουργική-συνθετική εργασία αναφέρεται σε διαφορετικό θέμα και περιέχει «αντίγραφα» ιδεών, εκπαιδευτικό υλικό, βιβλία και εκπαιδευτικά περιοδικά στη βιβλιογραφία της.
Αναμφισβήτητα, ο κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να χρησιμοποιήσει το εκπαιδευτικό υλικό με όποιον τρόπο θεωρεί καλύτερο για τη συγκεκριμένη ομάδα μαθητών/τριών και να προτρέψει τους μαθητές του να συμμετάσχουν ενεργά στην παρουσίασή του. Εξάλλου, η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ της γραφής-παραγωγής κειμένων στο πλαίσιο του εν λόγω εκπαιδευτικού αντικειμένου σπουδών οφείλεται στο ότι η συγγραφή είναι μια σύνθετη ανθρώπινη συμπεριφορά, στην οποία εμπλέκονται ποικίλοι ατομικοί και κοινωνικοί παράγοντες: γνώσεις και δεξιότητες γλωσσικές, γνωστικές και μεταγνωστικές, εννοιολογικές, συνεπικουρούν με το στενότερο ή ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό πλαίσιο, τις προσδοκίες, τις αξίες και τις αλληλεπιδράσεις του, με αποτέλεσμα η συγγραφή να καταλήγει σε μία από τις απαιτητικότερες νοητικές και επικοινωνιακές διαδικασίες στις οποίες επιδίδεται ο άνθρωπος.
Η πολυπλοκότητα της συγγραφής ως νοητικής-κοινωνικής δραστηριότητας καθιστά κατ’ επέκταση δυσχερή και τη διδασκαλία της. Για τους εκπαιδευτικούς της πράξης αποτελεί πρόκληση να μεταδώσουν και να καλλιεργήσουν στους μαθητές τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες και να τους δημιουργήσουν κίνητρα εμπλοκής στο «συγγραφικό έργο». Για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι αναγκαίο να διαθέτουν εργαλεία και στρατηγικές που θα τους καταστήσουν ικανούς να εισάγουν στην τάξη τους αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πρακτικές. Επομένως, ένας από τους βασικούς σκοπούς του μαθήματος της Ιστορίας ως προς τη συγγραφή κειμένων εκ μέρους των μαθητών/τριών είναι το πώς θα μπορέσει ο εκπαιδευτικός να διδάξει αποτελεσματικά τους μαθητές την παραγωγή γραπτού λόγου ως πολύπλοκη νοητική και κοινωνικο-πολιτισμική δραστηριότητα.
Στις ακόλουθες συνθετικές-δημιουργικές εργασίες οι μαθητές περιγράφουν, σχολιάζουν και εξηγούν ποιο από τα γεγονότα και τα ιστορικά φαινόμενα, με το έργο και τη «ζωή» των οποίων ήρθαν σε γνωστική επαφή κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σχολικής χρονιάς και που διάβασαν-μελέτησαν οι ίδιοι αποσπάσματα ιστορικής αφήγησης και ιστορικών πηγών, τους έκανε μεγαλύτερη εντύπωση και γιατί.
Βλ. και διάβασε την συνέχεια στο:
https://blogs.sch.gr/ailiadi/files/2025/04/Synthetikes-dhmioyrgikes-ergasies-2025.pdf
https://blogs.sch.gr/ailiadi/files/2025/04/Ergasia-Sthn-Istoria.pptx
https://blogs.sch.gr/ailiadi/files/2025/04/Nikhforos-Fokas-Giannhs-Malikioshs-CHrhstos-Kissas-B2.pdf

Για να διαβάσετε την εργασία των μαθητών πατήστε ΕΔΩ.

Εργάστηκαν οι μαθητές του Α3 τμήματος του 9ου Γυμνασίου Τρικάλων.

Υπεύθυνη καθηγήτρια: Καλαμαρά Ευαγγελία, Φιλόλογος

Διαβάστε το σχετικό άρθρο πατώντας ΕΔΩ.

Για να δείτε τις εργασίες των μαθητών και μαθητριών στα πλαίσια του μαθήματος της Βυζαντινής Ιστορίας πατήστε ΕΔΩ